Việt Nam 6 tháng cuối năm 2026: El Niño sẽ ảnh hưởng như thế nào đến ngành sản xuất tinh dầu?
Trong nông nghiệp, thời tiết luôn là yếu tố quan trọng quyết định năng suất và chất lượng cây trồng. Đối với ngành tinh dầu tự nhiên, điều này càng trở nên rõ ràng hơn bởi chất lượng tinh dầu không chỉ phụ thuộc vào giống cây mà còn chịu ảnh hưởng rất lớn từ yếu tố thời tiết như lượng mưa, nhiệt độ, thời gian, ánh sáng và điều kiện sinh trưởng trong suốt mùa vụ.
Theo các dự báo mới nhất từ ngành Khí tượng Thủy văn và Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng El Niño sẽ xuất hiện và mạnh dần trong 6 tháng cuối năm 2026, kéo theo nguy cơ nắng nóng kéo dài, lượng mưa suy giảm và hạn hán tại nhiều khu vực trên cả nước.
Đối với các doanh nghiệp sản xuất tinh dầu tự nhiên Việt Nam, đây là thông tin đáng quan tâm để chủ động hơn trong kế hoạch thu mua, sản xuất và phát triển nguồn nguyên liệu.
El Niño là gì?
El Niño là hiện tượng nước biển tại khu vực trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương ấm lên bất thường, làm thay đổi hoàn lưu khí quyển trên phạm vi toàn cầu. Bề mặt đại dương ấm lên, gây ra các đợt nắng nóng diện rộng và tăng nhiệt độ không khí ở nhiều nơi.
Tại Việt Nam, El Niño thường gây ra:
- Nhiệt độ cao hơn trung bình nhiều năm.
- Nắng nóng kéo dài.
- Mùa mưa đến muộn hoặc kết thúc sớm.
- Lượng mưa giảm.
- Nguy cơ hạn hán và thiếu nước tăng cao.
- Gia tăng nguy cơ cháy rừng và sâu bệnh.
Theo các cơ quan chuyên môn, El Niño năm 2026 có khả năng đạt cường độ mạnh, tương đương các đợt El Niño lớn từng xảy ra vào các năm 2015–2016 và 2023.
Dự báo thời tiết Việt Nam trong 6 tháng cuối năm 2026
Theo các dự báo mới nhất từ cơ quan Khí tượng Thủy văn Việt Nam, hiện tượng El Niño được dự báo sẽ mạnh dần từ nay đến cuối năm 2026 và có thể kéo dài sang đầu năm 2027. Đây được đánh giá là một trong những đợt El Niño có cường độ khá mạnh trong nhiều năm gần đây.
Nhiệt độ tăng cao
Nếu kịch bản này xảy ra, nhiệt độ trung bình trên cả nước có thể cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5–1,5°C, riêng giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12 có thể cao hơn từ 1–2°C. Nắng nóng được dự báo sẽ xuất hiện với tần suất nhiều hơn và kéo dài hơn, đặc biệt vào cuối mùa mưa và đầu mùa khô.
Lượng mưa giảm
Bên cạnh nhiệt độ tăng, lượng mưa trên phạm vi cả nước có xu hướng phân bố không đồng đều. Nhiều khu vực có thể ghi nhận lượng mưa thấp hơn trung bình nhiều năm từ 25–50%, trong khi một số nơi vẫn xuất hiện các cơn mưa lớn cục bộ do ảnh hưởng của nhiễu động nhiệt đới. Điều này khiến việc quản lý nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp trở nên khó khăn hơn, bởi mưa không còn phân bố đều theo mùa như trước.
Nguy cơ hạn hán và thiếu nước tưới
Một trong những tác động đáng quan tâm nhất của El Niño là nguy cơ hạn hán và thiếu nước tưới. Khi nhiệt độ tăng cao kết hợp với lượng mưa giảm, tốc độ bốc hơi nước của đất cũng tăng lên đáng kể, khiến độ ẩm đất suy giảm nhanh hơn. Các hồ chứa, sông suối và nguồn nước phục vụ sản xuất có thể bị thiếu hụt vào giai đoạn cuối năm, ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều loại cây trồng.
Nắng nóng kéo dài
Ngoài ra, thời tiết nắng nóng kéo dài cũng tạo điều kiện thuận lợi cho một số loại sâu bệnh phát triển, làm tăng áp lực phòng trừ dịch hại và chi phí sản xuất. Đồng thời, nguy cơ cháy rừng tại các vùng có diện tích cây lâm nghiệp lớn cũng được dự báo sẽ gia tăng.
Lũ quét, ngập úng
Tuy nhiên, El Niño không chỉ mang đến thời tiết khô hạn. Sự biến đổi của hoàn lưu khí quyển cũng có thể làm gia tăng tính cực đoan của thời tiết, khiến lượng mưa tập trung trong thời gian ngắn với cường độ rất lớn. Điều này làm tăng nguy cơ lũ quét, ngập úng cục bộ tại vùng đồng bằng và đô thị, đồng thời gây sạt lở đất tại các tỉnh miền núi, đặc biệt ở những khu vực có địa hình dốc hoặc nền đất yếu. Những hiện tượng này có thể gây thiệt hại cho vùng nguyên liệu, hệ thống giao thông, cơ sở hạ tầng và làm gián đoạn hoạt động thu hoạch, vận chuyển nông sản.
Ảnh hưởng tiêu cực đến nông nghiệp
Đối với ngành nông nghiệp, 6 tháng cuối năm là giai đoạn đặc biệt quan trọng. Đây là thời điểm nhiều loại cây trồng bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh, tích lũy sinh khối hoặc chuẩn bị thu hoạch để phục vụ nhu cầu xuất khẩu đầu năm sau. Vì vậy, bất kỳ biến động nào về nhiệt độ, lượng mưa hay nguồn nước đều có thể ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và tính ổn định của nguồn cung nguyên liệu.
Tuy nhiên, El Niño không đồng nghĩa với việc sản lượng sẽ suy giảm trên diện rộng. Trong những năm gần đây, ngành nông nghiệp Việt Nam đã chủ động hơn trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu thông qua các giải pháp như điều chỉnh lịch thời vụ, mở rộng hệ thống tưới tiết kiệm, tăng cường tích trữ nước, sử dụng giống cây có khả năng chịu hạn tốt hơn và ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng nguyên liệu. Những giải pháp này đang giúp giảm thiểu đáng kể tác động của thời tiết cực đoan và duy trì nguồn cung ổn định cho nhiều loại nông sản cũng như nguyên liệu sản xuất tinh dầu tự nhiên.
El Niño ảnh hưởng như thế nào đến cây trồng lấy tinh dầu?
Các loại cây lấy tinh dầu là nhóm cây trồng có khả năng thích nghi khá tốt với điều kiện khí hậu nhiệt đới. Tuy nhiên, cũng giống như nhiều loại cây nông nghiệp khác, sự sinh trưởng, năng suất và chất lượng tinh dầu vẫn chịu ảnh hưởng đáng kể bởi nhiệt độ, lượng mưa, ánh sáng và độ ẩm đất. Khi hiện tượng El Niño làm thay đổi các yếu tố khí hậu này, toàn bộ chuỗi sản xuất từ vùng nguyên liệu đến chưng cất tinh dầu đều có thể bị tác động ở những mức độ khác nhau.
Sinh trưởng của cây chậm hơn
Một trong những ảnh hưởng dễ nhận thấy nhất của El Niño là lượng mưa giảm và nhiệt độ tăng cao trong thời gian dài. Khi đất thiếu nước, cây sẽ ưu tiên duy trì sự sống thay vì phát triển sinh khối. Quá trình hình thành lá, thân và cành diễn ra chậm hơn, tốc độ phát triển của cây giảm và thời gian đạt đến giai đoạn thu hoạch có thể kéo dài hơn so với những năm có điều kiện thời tiết thuận lợi.
Đối với các cây mà phần nguyên liệu chính là lá và thân như húng quế, tía tô, rau ngổ, sả hay hương nhu, sự suy giảm sinh khối đồng nghĩa với việc lượng nguyên liệu đưa vào chưng cất cũng giảm theo.
Sản lượng tinh dầu có thể giảm
Tinh dầu được tích lũy trong các tuyến hoặc túi tiết của thực vật. Khi cây chịu tác động của nắng nóng kéo dài và thiếu nước, khả năng quang hợp và trao đổi chất bị ảnh hưởng, làm giảm tổng lượng sinh khối tạo ra. Dù hàm lượng tinh dầu trong từng đơn vị nguyên liệu có thể không thay đổi nhiều, nhưng do sản lượng lá, cành hoặc củ giảm nên tổng sản lượng tinh dầu thu hoạch trên mỗi hecta thường thấp hơn.
Đây là lý do vì sao những năm chịu ảnh hưởng mạnh của El Niño thường khiến nguồn cung một số loại tinh dầu tự nhiên trên thị trường trở nên hạn chế hơn.
Thành phần hóa học của tinh dầu thay đổi
Khí hậu không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn tác động đến quá trình tổng hợp các hợp chất thơm tự nhiên trong cây.
Nhiệt độ, cường độ ánh sáng, lượng nước và thời gian sinh trưởng đều có thể làm thay đổi tỷ lệ của một số thành phần hóa học trong tinh dầu. Đối với ngành hương liệu, thực phẩm và mỹ phẩm, đây là yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ vì thành phần hóa học quyết định mùi hương, tính ổn định và hiệu quả ứng dụng của sản phẩm.
Áp lực sâu bệnh và chi phí canh tác tăng lên
Nắng nóng kéo dài xen kẽ với những đợt mưa lớn cục bộ tạo điều kiện cho nhiều loại sâu bệnh phát triển. Một số loại nấm, vi khuẩn và côn trùng gây hại có thể xuất hiện nhiều hơn, buộc người trồng phải tăng cường các biện pháp quản lý đồng ruộng.
Bên cạnh đó, chi phí sản xuất cũng có xu hướng tăng do nhu cầu tưới nước nhiều hơn, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm, bổ sung vật liệu phủ gốc giữ ẩm và tăng cường chăm sóc cây trong giai đoạn khô hạn.
Tình trạng ngập úng làm giảm sản lượng cây trồng
Bên cạnh nguy cơ khô hạn, những đợt mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn cũng là một thách thức đối với vùng nguyên liệu tinh dầu. Khi lượng mưa vượt quá khả năng tiêu thoát của đất, cây trồng có thể bị ngập úng, đặc biệt tại các vùng đất thấp hoặc khu vực có hệ thống thoát nước chưa hoàn thiện.
Khi đất bị ngập trong thời gian dài, lượng oxy trong đất giảm mạnh, khiến rễ bị tổn thương, khả năng sinh trưởng suy giảm và cây dễ bị nấm bệnh tấn công. Nếu ngập úng kéo dài, cây có thể bị vàng lá, thối rễ hoặc chết, làm giảm đáng kể năng suất thu hoạch.
Ngoài những thiệt hại trực tiếp trên đồng ruộng, mưa lớn và ngập úng còn có thể làm chậm tiến độ thu hoạch, gây khó khăn cho việc vận chuyển nguyên liệu tươi đến nhà máy chưng cất.
Hoạt động thu hoạch và chưng cất bị ảnh hưởng
Thời tiết cực đoan không chỉ ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động thu hoạch.
Trong những giai đoạn nắng nóng gay gắt, người trồng thường phải thu hoạch vào sáng sớm hoặc chiều muộn để hạn chế thất thoát tinh dầu. Ngược lại, những trận mưa lớn, lũ quét hoặc sạt lở đất không chỉ làm giảm sản lượng nguyên liệu mà còn có thể làm gián đoạn việc vận chuyển nguyên liệu từ vùng trồng đến nhà máy chưng cất.
Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải có kế hoạch sản xuất linh hoạt, chủ động về nhân lực, thiết bị và thời gian thu mua nhằm bảo đảm chất lượng nguyên liệu tươi.
Người nông dân Việt Nam đang thích ứng như thế nào?
Biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức cho ngành nông nghiệp, nhưng đồng thời cũng thúc đẩy người nông dân Việt Nam thay đổi phương thức canh tác theo hướng chủ động và bền vững hơn. Thay vì chỉ ứng phó khi thời tiết cực đoan xảy ra, nhiều vùng nguyên liệu đã đầu tư vào các giải pháp giúp cây trồng thích nghi tốt hơn với điều kiện nắng nóng, hạn hán và mưa lớn bất thường.
Thay vì chỉ ứng phó khi thời tiết cực đoan xảy ra, nhiều vùng nguyên liệu đã đầu tư vào các giải pháp giúp cây trồng thích nghi tốt hơn với điều kiện nắng nóng, hạn hán và mưa lớn bất thường.
Hệ thống tưới tiết kiệm nước
Một trong những giải pháp được áp dụng rộng rãi là tưới nhỏ giọt và tưới phun mưa. Các hệ thống này giúp cung cấp lượng nước vừa đủ cho cây, giảm thất thoát do bốc hơi, đồng thời duy trì độ ẩm ổn định trong những giai đoạn nắng nóng kéo dài.
Cảm biến độ ẩm đất
Bên cạnh đó, nhiều nông hộ đã sử dụng cảm biến độ ẩm đất và theo dõi dự báo thời tiết để quyết định thời điểm tưới phù hợp, tránh lãng phí nguồn nước và hạn chế tình trạng cây bị thiếu hoặc thừa nước.
Phủ gốc bằng rơm rạ hoặc vật liệu hữu cơ
Để cải thiện khả năng giữ ẩm của đất, người trồng cũng tăng cường phủ gốc bằng rơm rạ, cỏ khô hoặc vật liệu hữu cơ kết hợp với việc sử dụng phân hữu cơ. Những biện pháp này giúp giảm bốc hơi nước, cải thiện cấu trúc đất, tăng hoạt động của vi sinh vật có lợi và tạo điều kiện để bộ rễ phát triển khỏe mạnh hơn.
Đào ao, hồ chứa nước phục vụ mùa khô
Tại nhiều vùng sản xuất, các ao, hồ chứa nước và hệ thống kênh mương nội đồng cũng được đầu tư nhằm chủ động nguồn nước trong mùa khô. Đồng thời, hệ thống mương thoát nước được cải thiện để giảm nguy cơ ngập úng khi xuất hiện các trận mưa lớn kéo dài.
Điều chỉnh lịch gieo trồng và thu hoạch
Ngoài việc cải thiện kỹ thuật canh tác, người nông dân còn chủ động điều chỉnh lịch gieo trồng và thu hoạch theo diễn biến thời tiết, đồng thời lựa chọn những giống cây có khả năng chịu hạn hoặc thích nghi tốt hơn với điều kiện khí hậu thay đổi.
Những giải pháp này không chỉ giúp tiết kiệm nước mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất trong điều kiện khí hậu ngày càng biến động.
Góc nhìn từ nhà sản xuất tinh dầu tự nhiên tại Việt Nam
Biến đổi khí hậu đang trở thành thách thức chung của ngành nông nghiệp trên toàn thế giới. Đối với một nhà sản xuất tinh dầu tự nhiên tại Việt Nam, thích ứng với khí hậu không chỉ là bảo vệ mùa vụ mà còn là cam kết duy trì nguồn cung ổn định, chất lượng cao và giá thấp cho khách hàng.
Điều đó được thực hiện thông qua:
- Phát triển vùng nguyên liệu bền vững.
- Hợp tác lâu dài với các hộ nông dân và hợp tác xã
- Chủ động kế hoạch sản xuất theo mùa vụ.
- Thu mua nguyên liệu từ nhiều vùng khác nhau nhằm giảm rủi ro thời tiết.
- Duy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt từ khâu nguyên liệu đến sản xuất và bảo quản thành phẩm
- Duy trì tồn kho hợp lý để bảo đảm tiến độ giao hàng.
Nhờ sự phối hợp giữa người trồng, doanh nghiệp và các cơ quan chuyên môn, ngành tinh dầu tự nhiên Việt Nam đang từng bước nâng cao khả năng thích ứng trước những biến động của khí hậu.
Thách thức cũng là cơ hội
Mặc dù El Niño có thể làm giảm năng suất tại một số vùng sản xuất, nhưng đây cũng là động lực để ngành nông nghiệp chuyển đổi sang mô hình canh tác bền vững hơn.
Việc đầu tư vào công nghệ tưới, quản lý nước, nâng cao chất lượng vùng nguyên liệu và áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất hiện đại sẽ giúp nâng cao giá trị của nông sản Việt Nam nói chung và ngành tinh dầu nói riêng.
Trong dài hạn, những doanh nghiệp chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ có lợi thế lớn hơn trong việc duy trì chất lượng, ổn định nguồn cung và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng quốc tế.
Kết luận
Dự báo cho thấy 6 tháng cuối năm 2026 sẽ là giai đoạn nhiều thách thức đối với nông nghiệp Việt Nam khi El Niño làm gia tăng nguy cơ nắng nóng, hạn hán và thiếu nước tại nhiều vùng sản xuất.
Tuy nhiên, với sự chuẩn bị từ người nông dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, những tác động tiêu cực hoàn toàn có thể được giảm thiểu.
Đối với khách hàng quốc tế đang tìm kiếm tinh dầu tự nhiên Việt Nam, đây cũng là cơ hội để thấy rõ những nỗ lực của các nhà sản xuất tinh dầu tự nhiên tại Việt Nam trong việc phát triển vùng nguyên liệu bền vững, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và duy trì nguồn cung ổn định, ngay cả trong bối cảnh khí hậu ngày càng biến động.
Mọi chi tiết xin vui lòng liên hệ:
SĐT/Whatsapp/Zalo/Wechat/Kakao Talk/LINE/Skype/Viber: +84 868 855 086
Email: Info@Vipsen.vn
Địa chỉ: D7-TT9, đường Foresa, KĐT Xuân Phương, Xuân Phương, Hà Nội
Địa chỉ xưởng tinh dầu: Bãi Dài, xã Yên Xuân, Tp Hà Nội, Việt Nam
Chia sẻ bài viết này đến bạn bè của bạn
Giúp bạn bè cuả bạn tiếp thu những kiến thức thú vị từ VIPSEN
Bài viết liên quan
